تطبيق عام على أنواع التشبيه إشتريت ثوبا أحمر كالورد فى هذه الجملة تشبيه مرسل مفصل . المشبّه ثوبا و المشبّه به الورد و هما حسيّان مفردان . و الأداة الكاف و وجه الشبه الحمرة فى كلّ و الغرض منه بيان حال المشبّه . اجرا و نمونه‌آورى فراگير بر انواع تشبيه جامهء سرخى چونان گل سرخ خريدم . در اين جمله تشبيه مرسل مفصل وجود دارد . « ثوبا » مشبّه « ورد » مشبّه‌به و هردو مفرد حسى است . « كاف » از ادات تشبيه است ، و وجه‌شبه سرخى است كه در هردو طرف تشبيه وجود دارد . و هدف از تشبيه بيان حال مشبّه است . ما الدّهر إلّا الرّبيع المستنير إذا * أتى الرّبيع أتاك النور و النور « 1 » فالأرض ياقوتة و الجو لؤلؤة * و النبت فيروزج و الماء بلور روزگار نيست مگر بهار درخشان ، زمانى كه بهار فرا رسد شكوفه و نور برايت مىآورد . آنگاه زمين ياقوت ، هوا مرواريد ، گياه فيروزه ، و آب بلور است . « الارض ياقوتة » تشبيه بليغ مجمل ، المشبّه الارض و المشبّه به ياقوتة و هما حسيّان مفردان و وجه الشبه محذوف و هو الخضرة فى كلّ و الاداة محذوفة و الغرض منه تحسينه و الجو لؤلؤة و النبت فيروزج و الماء بلور كذلك و فى البيت كلّه تشبيه مفروق لانّه أتى بمشبّه و مشبّه‌به و آخر و آخر . « الارض ياقوته » تشبيه بليغ مجمل است . « ارض » مشبّه ، « ياقوتة » مشبّه‌به ، و هردو مفرد حسى است . و وجه‌شبه كه سبزى در هريك از مشبّه و مشبّه‌به است حذف شده . و غرض از تشبيه زيبا نمودن مشبّه است . سه جملهء « الجو لؤلؤة » و « النبت فيروزج » و « الماء بلور » هركدام مثل « الارض ياقوتة » است . [ همان مشخصات را دارد ] . و در تمام اين شعر تشبيه مفروق وجود دارد چون چند مشبّه و مشبّه‌به پىدرپى آمده است . العمر و الإنسان و الدّنيا همو * كالظلّ فى الإقبال و الإدبار

--> ( 1 ) - اين شعر از صنوبرى است . ( مترجم )